EvoThink – Tư Duy Tiến Hóa #1: Cá Voi Và Giá trị Của Những Luồng Bằng Chứng Độc lập

Giới thiệu, đặc điểm của cá voi và những điều cần xác minh …………….1

  1. Các bằng chứng cổ sinh: hóa thạch và các đặc điểm chuyển tiếp …………….2
  2. Hình thái …………….3
  3. Phôi học …………….3
  4. Cơ quan “thoái hóa” …………….4
  5. Bằng chứng di truyền, sinh học phân tử…………….4
  6. Bằng chứng Địa hóa …………….5
  7. Bằng chứng Cổ – môi sinh…………….5
  8. Bằng chứng Cổ – sinh địa lý …………….5
  9. Bằng chứng niên đại …………….5

Thảo luận …………….6

Trả lời câu hỏi chống tiến hóa hợp lý ……………7

Phần nâng cao: chuyên đề mũi & lỗ thở, chuyên đề tai trong ……………7

Nguồn chính …………7

***

1. Bằng chứng Cổ sinh

Ta sẽ nghiên cứu chùm hóa thạch từ trên cạn đến các dạng giống cá voi. Dù có rất nhiều loài và chúng đi nhiều hướng khác nhau, trong bức tranh toàn cảnh các nhà khoa học đã tìm ra một xu hướng rất rõ.

 

1.1. Họ Pakicetidae – những con Cetacea đầu tiên

Khi Gingerish và cộng sự tìm thấy Pakicetus, họ đã bị sốc. Năm 1983, thế giới được nhìn hộp sọ của một thành viên Cetacea, mà rõ ràng không phải cá voi như ta biết. Bạn có thể sẽ phản đối rằng: có vài miếng mà “tái hiện” được nguyên hộp sọ, mà còn kết luận được nó thuộc bộ cá voi! Nếu bạn đã đọc bài Mần Răng Mà Vẹ Con Khụng Long, thì bạn đã biết – trong việc phục chế sinh vật, mỗi phán đoán thường đến từ kinh nghiệm và kiến thức giải phẫu uyên thâm chứ không hề vô căn cứ. Hộp sọ hẹp với các đỉnh cao nổi bật. Phần tai trong với dấu ấn của gia tộc Cetacea: Mỏm xương hình chữ S kết nối một bóng nhĩ bằng xương dày, nhưng mấy mẩu răng răng thì lại hình tam giác và có phân hóa. Xương đe của nó có kích thước và hình dáng chuyển tiếp giữa động vật trên cạn và bộ Cetacea. “Vài miếng” đó vừa đủ để nói: Tui là cá voi, nhưng không phải cá voi!

Bóng nhĩ của Pakicetus

Sọ Pakicetus phục chế(phần gốc màu xám)

Với bộ xương hoàn thiện hơn được phát hiện năm 2001 và các mẫu vật sau đó, ta đã biết:

Bộ xương Pakicetus (trái) và Ichthyolestes (phải)

Hình phục dựng hai con trên
  • 48 – 52 triệu năm trước.
  • To cỡ con cáo, con sói, ăn thịt, răng hàm thú, tiền hàm tương tự cá voi
  • Có thể sống gần sông suối, xuống nước bắt cá (hốc mắt cao như các loài bán thủy sinh kiểu hà mã và cá sấu, xương dày để có thể chìm xuống).
  • Trên cạn nghe như tai thú bình thường, dưới nước nghe bằng xung động qua hàm như cá voi nhưng thô sơ hơn.
Nâng rất cao: Tại sao tai của cá voi lại khác của người? Xem chuyên đề ở dưới phần nâng cao.

1.2 Họ Ambulocetidae  – “Cá sấu có vú”

Bộ xương Ambulocetus natans bên người phát hiện, Hans Thewissen

 

Bộ xương phục dựng, so với Pakicetus

Hình vẽ phục dựng
  • To cỡ một con sư tử biển lớn; đầu to, chân sau to, có guốc
  • Có thể đi, nhưng chân bè quá nên có lẽ đi không giỏi
  • Bơi bằng uống xương sống và đẩy chân sau (lai giữa hải cẩu và cá voi)
  • Răng chuyển tiếp, hơi giống cá voi hơn
  • Khuỷu tay, cổ tay, ngón linh hoạt
  • Sống môi trường nước ven biển.

 

1.3 Họ Remingtonocetidae – Cá voi mỏ nhọn

49 tới 43 triệu năm trước
Xương sọ Remingtonocetus harudiensis
Bộ xương của Kutchicetus minimus
Phục dựng Kutchicetus
  • Sống ở đầm, biển cạn, có thể sống trong vùng nước đục
  • Chân tương đối ngắn, xương đuôi bẹt=> bơi bằng đuôi
  • Đã có thể uống nước mặn hoàn toàn
  • Mắt nhỏ, tai phát triển

 

1.4 Họ Protocetidae – Cá voi còn biết đi

46-47 triệu năm trước => từng sống cùng thời với Remingtonocetus.
Sọ Rodhocetus
Sọ Rodhocetus
Trưng bày tại  University of Michigan Museum of Natural History.

 

Bản vẽ tình trạng hóa thạch của bộ xương của Rodhocetus balochistanensis

Xương chi trước và chi sau trái của mẫu vật trên, kèm một số xương khác

Bản vẽ tình trạng hóa thạch của bộ xương gần hoàn chỉnh một con Maiacetus inuus đực, cả bốn chi đều hiện diện. Một hóa thạch tốt đại diện cho loài thế này gọi là holotype (mẫu gốc)

Một cá thể Maiacetus nữa, lần này là con cái, có thể thấy rõ răng, mũi (nếu lật lại), cấu trúc tai huyền thoại và các đốt xương sống cổ, xương sườn, chi trước v.v. Bạn thử soi kỹ xem có thấy điều gì làm hóa thạch này vô cùng đặc biệt không? (Gợi ý: đó là nguồn gốc của cái tên Maiacetus, và đáp án nằm ở hình phục dựng)

Bộ xương phục dựng
Hình phục dựng Maiacetus
  • Chân sau tiêu giảm, không khỏe lắm, nhiều khả năng ngón chân có màng
  • Bơi bằng chân và thân, cột sống dài và linh hoạt hơn
  • Sống ở biển vùng xa bờ cạn, nhưng đi được trên cạn
  • Mũi thụt lùi về sau
  • Có thể có mảng mỡ hỗ trợ nghe dưới nước
  • Có dấu hiệu còn đẻ trên cạn.

 

1.5 Basilosauridae – Cá voi hết biết đi

38 triệu năm trước

Basilosaurus (40 – 34 triệu năm trước)

  • được phát hiện vào năm 1832, lúc đầu người ta tưởng nó là một con thằn lằn hay rắn biển khổng lồ (basilo saurus = vua thằn lằn) vì nó dài tới 17 m. Từ đó đến nay đã phát hiện nhiều bộ xương nguyên vẹn.
  • Chân còn gần như nguyên vẹn nhưng teo rất nhỏ, lại không nối với cột sống, rõ ràng không thể chống đỡ cơ thể; có thể dùng để giao phối.
  • Một lỗ thở, lùi ra sau hơn nhưng vẫn trung gian.
  • Rất có thể có mảng mỡ.

 

Hai bộ xương Basilosaurus tại bảo tàng Wadi El Haitan (Thung Lũng Cá Voi) về Hóa Thạch Và Biến Đổi Khí Hậu, được xây ngay nơi tìm được chúng. Chú ý đôi tay bé nhỏ và đôi chân còn bé nhỏ hơn.

 

Dorudon (41- 33 triệu năm trước)
  • Hoàn toàn thủy sinh, là bà con gần của cá voi hiện đại.
  • Chân sau tiêu giảm đáng kể, tách rời khỏi cột sống.
  • Chi trước: tay làm vây bơi; khuỷu tay vẫn còn linh hoạt sơ sơ.
  • Các đốt sống đuôi dẹp, gợi ý là đã có vây đuôi.
  • Hai lỗ mũi, vị trí lùi.
  • Răng đơn giản, giống cá voi hiện đại hơn.
  • Dấu vết trên sọ một số Dorudon non dấu răng không lành của Basilosaurus, cho thấy Basilosaurus đã có hành vi săn Dorudon.
Phục dựng Dorudon
Vẫn chẳng hề giống cá voi tí nào?
Nhìn sâu hơn nào

 

Xương cá voi chuột

 

Thế nhưng tại sao ta không kèm đứa dưới này? Nhìn vào cũng rất giống, rất hợp lý đấy chứ. Đẻ con, chi trước hóa thành vây, cách sắp xếp một số cơ quan giống cá voi nhưng lại có răng bò sát, tai bò sát, xương bò sát: Tylosaurus, bò sát biển cùng thời với khủng long, là một ví dụ hết hồn về tiến hóa đồng quy (EvoLit đã viết 2 bài về chủ đề này).

 

 

Nhiệm vụ của các nhà cổ sinh nào phải là nhấp chuột phải vào đám hóa thạch rồi sắp xếp theo ngày tháng, hay theo hình dáng – thời gian, mà là như điều tra một vụ án: tổng hợp tất cả bằng chứng, tìm một lời giải làm sáng tỏ phần lớn chúng mà không mâu thuẫn. Thế nên, như tui đã nói, xem xét hóa thạch hay xác định con vật nào có tiến hóa hay không không phải là việc bạn có thể ngồi trên sa lông mà làm.

 

Vậy,
  • Thời gian
Chỉ nội trong 15 triệu năm của thế Thủy Tân (Eocene, thế thứ hai của kỷ Paleogen của đại Tân Sinh, ai mà nhớ nổi), cuộc hải tiến của Cetacean đã hoàn thành, từ Indohyus, một con thú guốc chẵn giống con nai nhỏ, xuống nước nhưng ăn trên cạn tới Dorudon hoàn toàn thủy sinh.
  • Răng

So sánh răng archaeocetes theo số lượng, độ nhọn, số loại răng

Pakicetus có công thức răng giống với thú guốc chẵn, nhưng so với Idohyus lại bị mất một số đặc điểm. Trong quá trình chuyển từ thực đơn trên cạn xuống nước, các loài cá voi cổ đã “thử nghiệm” với rất nhiều công thức răng, nhìn chung, xu hướng tiến hóa răng của cá voi là đơn giản hóa, nhọn hóa và tăng số lượng.

Remingtonocetus

 

Răng Basilosaurus
Sọ Squalodon, một nhóm cá heo “răng cá mập”, 33-14 triệu năm trước

Cá heo Waipatia, 27-25 triệu năm trước.

 

Cá heo hiện đại
  • Sẵn đó coi luôn lỗ thở

Sau thời Basilosauridae thì mới có sự phân hóa giữa cá voi răng và tấm sừng, dù đã chia tay nhưng hai anh em vẫn cùng kéo lỗ thở lên tiếp.

  • Tai

 

Ở Remingtonocetus có hai cơ chế nghe, ống tai thú bình thường để nghe trên cạn và một rãnh chứa mảng mỡ hỗ trợ nghe dưới nước.

Những thay đổi của xương tai trong cá voi (quên dịch chữ land mammals – thú trên cạn rồi 😦 )

 

  • Chân trước

 

Indohyus, đi đứng đàng hoàng khỏe khoắn, làm mẫu đối chứng để so sánh thay đổi.

Chi trước Maiacetus, ngón tay đã dài, đốt tay đã dẹp hơn, chứng tỏ đời sống bơi lội. Cẳng tay ngắn hơn, dẹp hơn so với Indohyus, nhưng vẫn đi được.

 

Bộ xương đúc của Zygorhiza kochii (thuộc họ Basilosauridae), cho thấy chi trước nhỏ và ngắn, hoàn toàn không thể chống đỡ con vật, tuy nhiên cổ tay vẫn còn hơi dẻo dẻo.

 

Vây cá nhà táng kèm so sánh X-quang với tay người, rõ ràng là cấu trúc tương đồng. Tuy nhiên cổ tay cá voi giờ chỉ là những đĩa tròn rời rạc, nguyên “cánh tay” đã được đúc “chết” thành một mái chèo cứng nhắc.

 

  • Chân sau
Cả những thứ ta không ngờ thể hiện trong hóa thạch
  • Môi trường, lối sống và thích nghi
Chụp cấu trúc xương của chúng cho thấy biến đổi để phù hợp với môi trường nước.

 

 

 

“Cấu trúc hiển vi của xương cho thấy, những con remingtonocetid và protocetid là những tay bơi, lặn bán thủy sinh vùng nông với khả năng di chuyển trên cạn hạn chế như loài chân vây (hải cẩu, sư tử biển, hải tượng) và rái cá biển, còn basilosaurid nhìn chung là tương đồng với cá voi hiện đại.”

 

  • Khứu giác

 

Một số cá voi có răng cổ đại vẫn còn các hành khứu giác phát triển, cỡ về thế Trung Tân mới mất hẳn.

 

Không có một mảnh bằng chứng nào có thể chứng minh thuyết tiến hóa! ĐÚNG, vì sự chấp nhận của học thuyết dựa trên tổng thể các bằng chứng. Một bằng chứng đơn lẻ có thể được giải thích theo cách này hay cách khác, và với người bình dân, những cách giải thích khác tiến hóa cũng có thể rất có lý. Nhưng nếu một nùi bằng chứng khác cùng chỉ về một hướng thì sao? Cùng coi tiếp nào.

8 Comments

  1. Nói về Ambulocetus thì có một nghi vấn là
    Một số học giả, như Don Batton[5] hay Jonathan Sarfati[6] lại cho rằng diễn giải của Thewissen là đáng ngờ, chủ yếu dựa trên việc hóa thạch được tìm thấy thiếu mất đai chậu, phần lớn các đốt sống phần đuôi trong khai quật năm 1994. Tuy nhiên, khai quật bổ sung tại nơi điển hình của Ambulocetus natans đã dẫn tới sự phục hồi phần lớn cột sống của loài điển hình này, bao gồm cả xương chậu, xương cùng và phần lớn các xương sườn và đoạn cột sống thuộc phần ngực và thắt lưng. Các xương tứ chi, đuôi và hộp sọ cũng được tìm thấy, làm cho mẫu vật hiện nay có độ hoàn hảo gần 80 %[4] và Thewissen et al. có lẽ đã chính xác trong kết luận ban đầu năm 1994 của mình[6].
    Bạn làm rõ vấn đề này dc không, mấy trang chống tiến hóa cũng thích nhắc lại việc này lắm.
    Tôi thấy trang Answersingenesis hơi bị nổi, mấy người chống tiến hóa toàn lấy nguồn từ trang này =)), bạn làm một bài nói về độ chém gió của trang đó được không? >.<

    Số lượt thích

  2. Mình lấy mấy cái của bạn tra ngược thì ra trang này
    http://voer.edu.vn/m/ambulocetus/43689c7d
    Nhưng bài này làm ăn sống nhăn (uổng cho 1 trang web nhìn ngon), ghi số khí thế mà không ghi nguồn. Đúng ra nếu cop bài từ Wikipedia thì phải cop luôn dẫn chứng. Còn hai ông “học giả”, ngạc nhiên chưa, là mấy ông chống TH. Cùng xem xét:

    Đây là mẫu vật gốc, theo Thewissen 1996, có thể xem chi tiết từng mảnh đc tìm thấy trong điều kiện gì + người ta phân tích lý do tại sao họ diễn giải từng cái xương ở đây: https://www.researchgate.net/publication/255721304_Ambulocetus_natans_an_Eocene_Cetacean_Mammalia_from_Pakistan

    Rõ ràng là chỉ nhiêu đó thôi cũng là một lượng rất khá thông tin rồi chứ chẳng phải chỉ là đoán bừa. Và nó khi đăng lên báo, rõ ràng phần nào có tìm đc ngta mới tô đậm

    Tất cả công khai, minh bạch, nhưng các bạn chống TH khoái vẽ sao cho thành âm mưu mới chịu

    http://www.foolishfaith.com/book_chap3_fossils.asp

    Ngay cả khi đã tìm được những phần xương mà họ bảo là không tồn tại từ lâu (nhìn cái phong cách và màu sắc bức hình)

    http://stories.anmm.gov.au/whale-evolution/

    …họ vẫn không chịu đính chính mà lải nhải tiếp. Họ đâu quan tâm tới hóa thạch, họ chỉ cần thuyết tiến hóa phải sai :3.

    http://101proofsforgod.blogspot.com/2015_10_01_archive.html
    http://www.creationliberty.com/articles/ambulocetus.php

    Trang web vạch trần AIG thì nhiều lắm (noansweringenesis.com chẳng hạn), nhưng vấn đề là bạn đọc của AIG thì ko thể bị thuyết phục, còn người còn phân vân thì họ chẳng biết AiG là gì, cứ thấy trang nào lý luận hùng hồn thì tin thôi. Tớ thì cứ tập trung vô bằng chứng, bằng chứng và bằng chứng, ai khích bác gì kệ.

    Kinh nghiệm của tui là mình đi chứng minh họ sai thì tới Tết Công-gô họ vẫn móc ra đc những lời chém gió khác. Thế nào mình cũng kiệt sức. Đừng để họ lôi đi, cũng đừng mắc công xác minh làm gì, 10 lần như 1, check sơ sơ là lòi tùm lum. Đừng để họ giao bài tập đọc cho mình – cứ hỏi bài viết có ý chính gì, tóm ra r đưa dẫn chứng. Họ khẳng định ABC phải không? Ai nói? KH không phải Ngữ Văn mà chúng ta ngồi phân tích phát biểu cá nhân, ông não to ấy nói vậy dẫn chứng từ đâu? Phản ABC này, bạn giải thích sao? Họ lôi XYZ vào thì nói stop, xong ABC cái đã.

    Muốn vui nữa bạn cứ thử thách họ bàn 1 chủ đề duy nhất từ đầu đến đũa chỉ dùng trang web của hội khoa học, viện bảo tàng và trường đại học v.v nói chung không chơi các web chuyên ủng hộ hay chống thuyết tiến hóa, vui lắm ^^.

    Liked by 1 person

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s